Moshe Feldenkrais (1904 – 1984)


Dr. Moshe Feldenkrais emigreerde op jonge leeftijd vanuit de Oekraïne naar het toenmalige Palestina. In de jaren dertig studeerde en werkte hij in Parijs. Hij voltooide daar zijn ingenieursstudie machinebouw en elektrotechniek en promoveerde aan de Sorbonne in toegepaste fysica. Vervolgens werkte hij met Frédéric Joliot-Curie aan het Franse kern-energieprogramma. Tijdens de Tweede Wereldoorlog week hij uit naar Engeland waar hij onderzoeker was bij de marine. In 1951 keerde hij terug naar Israël.

Feldenkrais was een enthousiast voetballer en beoefenaar van jiu-jitsu en behaalde in 1936 als een van de eerste Europeanen de zwarte band in judo. Bij een spelletje voetbal liep hij een knieletsel op. Later, tijdens de oorlog in Engeland, waar hij voor de Britse Marine onderzoek deed naar antiduikbootwapens, speelde die oude blessure weer op.

Eén van de meest gerenommeerde chirurgen van Groot-Brittannië raadde hem aan zich te laten opereren, ook al was er na de jarenlange verwaarlozing van de blessure nog maar vijftig procent kans op een succesvolle behandeling. Gezien dit onaantrekkelijke vooruitzicht besloot Feldenkrais, al voorspelde de arts hem dat hij binnen een half jaar terug zou komen op zijn besluit, zijn genezing zélf ter hand te nemen.

Feldenkrais liet zich niet van zijn stuk brengen en ook na terugkeer in Israël in 1951 bleef hij intensief alles bestuderen wat te maken had met het menselijk functioneren. Hij combineerde in de ontwikkeling van zijn methode oosterse gevechtskunsten, fysica, mechanica, elektrotechniek anatomie en gedragsfysiologie. Hij begon te experimenteren met het onderzoeken van kleine bewegingen. Hierdoor verscherpte hij zijn kinesthetische waarneming tot een niveau waarop hij subtiele neuromusculaire verbindingen kon voelen. Zo leerde hij stap voor stap, op een nieuwe manier en zonder pijn te lopen.

Veertig jaar lang experimenteerde Feldenkrais en observeerde hij de ontwikkeling van zuigeling en peuter. In de loop van vele jaren is hieruit een methode van bewegen ontstaan die mensen, jong en oud, soepel of stram, gehandicapt of atleet helpt om, door middel van het zich bewust worden van hun bewegingen, de sleutel te vinden tot optimaal functioneren.

In het Feldenkrais Instituut dat hij in Tel Aviv oprichtte, bracht hij zijn methode in praktijk met groepen en individuele leerlingen, onder wie Israëls eerste minister-president Ben Gurion en de violist Yehudi Menuhin. Ook in de USA leidde hij grote groepen practitioners op die nu, op hun beurt, zijn gedachtengoed onderwijzen aan nieuwe generaties Feldenkrais-practitioners.